Słownik pojęć

Ambulatoryjna opieka specjalistyczna – poradnie specjalistyczne (np. kardiolog, neurolog) finansowane przez NFZ, zwykle na skierowanie z POZ.

Badanie wykonywane u osób bez objawów, żeby wykryć chorobę na wczesnym etapie (np. mammografia, cytologia, kolonoskopia).

Wskaźnik masy ciała: masa (kg) podzielona przez wzrost (m) do kwadratu; orientacyjna miara niedowagi, normy, nadwagi i otyłości u dorosłych.

Choroba występująca u nie więcej niż 5 na 10 000 osób; w Polsce leczona m.in. w ośrodkach eksperckich i programach lekowych.

Recepta wystawiona elektronicznie; realizujesz ją w aptece, podając 4-cyfrowy kod i numer PESEL albo pokazując kod z aplikacji.

Skierowanie w formie elektronicznej; rejestrujesz się w placówce, podając kod skierowania i PESEL, bez wersji papierowej.

Elektroniczne zwolnienie lekarskie, które lekarz przesyła bezpośrednio do ZUS i pracodawcy.

Elektroniczna dokumentacja medyczna – cyfrowe dokumenty (wyniki, wypisy, historie choroby) dostępne w IKP.

Sztuczny staw (np. biodra, kolana) wszczepiany operacyjnie przy zaawansowanym zwyrodnieniu; zabieg refundowany przez NFZ.

Specjalista z prawem wykonywania zawodu, który prowadzi rehabilitację; od 2019 r. może samodzielnie planować fizjoterapię na podstawie skierowania.

Internetowe Konto Pacjenta – serwis pacjent.gov.pl i aplikacja mojeIKP, gdzie widzisz e-recepty, e-skierowania, wyniki i historię leczenia.

Indywidualny plan opieki medycznej – plan ustalany w opiece koordynowanej: badania, wizyty i edukacja na kolejne miesiące.

Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego – uruchamia szybką ścieżkę onkologiczną z gwarantowanymi terminami badań.

Lista pacjentów zapisanych na świadczenie; termin zależy od kategorii (przypadek pilny lub stabilny) i dostępności placówki.

Lekarski Egzamin Końcowy – egzamin po studiach medycznych, warunek uzyskania prawa wykonywania zawodu.

Obwieszczenie Ministra Zdrowia wydawane co kilka miesięcy; zawiera leki i wyroby objęte refundacją wraz z poziomem odpłatności.

Bezpłatny program profilaktyczny NFZ dla osób od 20. roku życia (bilans zdrowia z badaniami laboratoryjnymi), realizowany w POZ co 5 lat, a po 50. roku co 3 lata.

Zdolność mózgu do tworzenia nowych połączeń nerwowych; podstawa rehabilitacji po udarze i urazach.

Narodowy Fundusz Zdrowia – państwowa instytucja, która finansuje świadczenia zdrowotne ze składek i zawiera umowy z przychodniami i szpitalami.

Mimowolne wyciekanie moczu; leczone fizjoterapią uroginekologiczną, farmakologicznie lub operacyjnie.

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna – pomoc lekarska i pielęgniarska poza godzinami pracy POZ (w dni powszednie po 18:00, w weekendy i święta).

Świadczenia dla osób przewlekle chorych i niesamodzielnych: pielęgniarska opieka domowa, zakłady opiekuńczo-lecznicze (ZOL) i pielęgnacyjno-opiekuńcze (ZPO).

Model w POZ, w którym lekarz rodzinny prowadzi pacjenta z chorobą przewlekłą (np. cukrzycą, nadciśnieniem), zlecając badania i konsultacje w ramach jednego planu opieki.

Opieka nad osobami z chorobą nieuleczalną, nastawiona na łagodzenie bólu i objawów oraz wsparcie rodziny; w hospicjum domowym lub stacjonarnym.

Dokument wydawany przez powiatowy zespół do spraw orzekania; daje prawo do ulg, świadczeń i dofinansowań.

Podstawowa opieka zdrowotna – lekarz rodzinny, pielęgniarka i położna, do których trafiasz w pierwszej kolejności; to tu dostajesz skierowania do specjalistów.

Działania zapobiegające chorobom: szczepienia, badania przesiewowe, zmiana stylu życia.

Sposób finansowania przez NFZ drogich terapii (np. w onkologii, SM) dla pacjentów spełniających określone kryteria.

Kwalifikacja na skierowaniu oznaczająca potrzebę szybkiej diagnostyki lub leczenia; skraca czas oczekiwania w kolejce.

Program Szczepień Ochronnych – ogłaszany co roku przez Głównego Inspektora Sanitarnego kalendarz szczepień obowiązkowych i zalecanych.

Prawo wykonywania zawodu – numer nadawany przez izbę lekarską (lub pielęgniarską), potwierdzający uprawnienia.

Dopłata NFZ do leku, wyrobu medycznego lub świadczenia; poziom odpłatności (bezpłatnie, ryczałt, 30 %, 50 %) wynika z listy refundacyjnej.

Zabiegi fizjoterapeutyczne i terapie finansowane przez NFZ na skierowanie, w trybie ambulatoryjnym, dziennym lub stacjonarnym.

Forma szkolenia specjalizacyjnego lekarza po stażu, finansowana z budżetu państwa.

Urząd, który pomaga w razie naruszenia praw pacjenta; bezpłatna infolinia 800 190 590 (wspólna z NFZ).

Stwardnienie zanikowe boczne (ALS) – postępująca choroba neuronów ruchowych; leczenie objawowe i rehabilitacja.

Stwardnienie rozsiane – przewlekła choroba autoimmunologiczna ośrodkowego układu nerwowego, leczona m.in. w programach lekowych NFZ.

Szpitalny oddział ratunkowy – oddział dla stanów nagłego zagrożenia życia lub zdrowia; nie zastępuje wizyty w POZ.

Badanie, zabieg lub porada, które NFZ finansuje na podstawie rozporządzeń o koszyku świadczeń.

Świadczenia zdrowotne na odległość: teleporady, zdalne monitorowanie (np. EKG, ciśnienia), konsultacje wideo.

Konsultacja z lekarzem przez telefon lub wideo; w POZ pacjent ma prawo zażądać wizyty osobistej.

Telefoniczna Informacja Pacjenta – wspólna infolinia NFZ i Rzecznika Praw Pacjenta, numer 800 190 590.

Teleplatforma Pierwszego Kontaktu – bezpłatny numer 800 137 200, pod którym poza godzinami pracy POZ można uzyskać poradę, e-receptę lub e-skierowanie.

Nagłe zaburzenie krążenia w mózgu (niedokrwienne lub krwotoczne); objawy to m.in. opadnięty kącik ust, osłabienie ręki, zaburzenia mowy – dzwoń 112.